De Reaksie

De afgelopen twee jaar stonden demonstraties op de voormalige gemeente-universiteit van Amsterdam geregeld in het teken van de genocide (volgens P.P.C.C.V. het genocidaal geweld) in Gaza . Studenten van onder meer de Activistenpartij protesteerden tegen het stilzwijgen van het bestuur van de universiteit en de collaboratie met Israëlische instellingen, die op hun beurt weer instrumenteel waren voor het bezettingsbestuur. In navolging van Amerikaanse studenten werd er hier ook opgeroepen tot het boycotten, desinvesteren en sanctioneren. Zoals u wel bekend werd deze oproep door het bestuur van de voormalige gemeente-universiteit en de Gemeente Amsterdam onder meer beantwoord met gewelddadig politieoptreden en een collegereeks over de geschiedenis van Palestina.

Ook in Den Haag namen in de loop van de afgelopen twee jaar politieke partijen in toenemende mate stelling tegen de genocide in Gaza. Het begon met de Partij voor de Dieren en Denk maar bereikte langzaam ook partijen zonder een uitgesproken standpunt over ritueel slachten. Waar Frans Timmermans het aanvankelijk nog had over het licht tegenover de cultuur van de dood, diende zijn partijgenote Kati Piri daarna motie op motie in om sancties in te stellen tegen het Israëlische bezettingsregime. Zoals u wel bekend werd deze oproep door het demissionaire bestuur van dit land onder meer beantwoord met onterechte beschuldigingen van antisemitisme (van bijvoorbeeld Erik van den Burg), met scheldkanonnades jegens Kamerleden die kritiek hadden op het Israëlstandpunt van de coalitie (van bijvoorbeeld Erik van den Burg) en met drogredeneringen waarin werd gevraagd waarom “die studenten” nooit opkwamen voor de Oeigoeren in China (van Erik van den Burg).  Iemand als Erik van den Burg, die onterecht als een “linkse” en “humane” VVD’er wordt aangezien –  wat ongetwijfeld veelzeggend is over de rest van de VVD – antwoordde op deze retorische vraag overigens dat dit natuurlijk alleen kon als deze studenten geen oprechte menslievenden waren maar antisemitisch tuig. Daarmee denkende dat dit hem ontsloeg van de verplichting om iets te vinden van de genocide in Gaza. 

Dat terwijl deze redenering natuurlijk kwalijk is in meerdere opzichten. Allereerst maakt het feit dat er óók een genocide gepleegd wordt op de Oeigoeren natuurlijk niet dat de genocide in Gaza minder erg is of minder bestreden dient te worden. Sterker nog, men zou eigenlijk juist hopen dat dit aanleiding zou zijn om universeel tegen genocides te zijn. Ten tweede is het ook nogal raar om als buitenlandwoordvoerder van de VVD die daadwerkelijk het beleid kan beïnvloeden maar die nooit iets gedaan heeft tegen China (vanwege de handelsbelangen) alleen te beginnen over de genocide op de Oeigoeren als gelegenheidsargument. Ten derde: zelfs als het alleen maar antisemitisch tuig is en ze alleen toevallig gelijk hebben, dan nog staat niets Erik in de weg om tegelijkertijd beleid tegen Israël én tegen China te voeren.Ten slotte, wordt vaak gesteld, kan je tegen de genocide in Gaza demonstreren zonder gelijk over alles in de hele wereld een mening te hebben, dit zorgt er niet voor dat je minder gelijk hebt – zie ook Scherprechters gedachten over het kruis der hypocrisie.

Dat laatste argument tegen de redenering van van den Burg klopt ook. Een hypocrisieverwijt jegens de demonstranten is nooit zo sterk omdat het de originele aanklacht niet ongedaan maakt. Aan de andere kant zou het de boodschap van de demonstranten en van bijvoorbeeld Piri sterken als ze consistent zouden zijn in hun boodschap tegen schendingen van het internationaal recht en onrecht in de wereld. Deze genocide is namelijk nog altijd niet voorbij en ondertussen dienen de volgende kwesties zich alweer aan. Vandaar dat ik in dit stuk toch wil ingaan op het hypocrisieverwijt.

Nu zou het flauw zijn om hier in de voetstappen van Caroline van der Plas te treden. Deze lobbyist van de agrarische grootindustriëlen die hobbymatig alles roept wat ze hoort van het CIDI, wiens partijgenoten de NOS wilden aanpakken omdat deze te pro-Hamas zou zijn en omdat ze vrije pers niet zo belangrijk vinden, heeft een opmerkelijke variant van het hypocrisieverwijt gemaakt tegenover Piri. Ze zou niet snel genoeg getwitterd hebben over het gewelddadig neerslaan van de demonstraties in Perzië. Hiermee suggereerde ze in samenwerking met De Telegraaf, die ook fout is in veel hedendaagse oorlogen, dat Piri misschien wel niet zo tegen de dictatuur van de ayatollahs zou zijn als tegenover het apartheidsregime van Israël. Dit is natuurlijk ridicuul. Piri heeft nooit enige steun betuigt aan het regime in Perzië en daarnaast diende diezelfde week nog moties in om het geweld te veroordelen en Perzië nog meer te sanctioneren. Jammer genoeg was de BBB bij dat debat niet eens aanwezig, dus kon ze de moties, die ook weinig uithalen maar nog altijd meer dan een twitterbericht, niet steunen.  

Ondanks dat Erik van den Burg en Caroline van der Plas zich ervan bedienen wordt niet elk hypocrisieverwijt ten onrechte gemaakt. De demonstranten tegen de genocide in Gaza bedienden zich zelf ook van dit hypocrisieverwijt in hun aanklacht jegens het bestuur van de voormalige gemeente-universiteit. Was de universiteit immers niet pal achter Oekraïne gaan staan in 2022, met posters aan alle gebouwen en verbroken banden met Russische instellingen, waarom kon dit nu dan niet?

Een groot verschil tussen het bloedige neerslaan van de demonstaties in Perzië en de genocide in Gaza is niet het standpunt van Piri, maar de invloed die Nederland op beide kan hebben. Perzië is al jarenlang een van de meest gesanctioneerde landen ter wereld, terwijl Israël al jarenlang een nauwe bondgenoot is. Daarom kan Nederland, als het zou willen, het beleid van de Israëlische regering veel meer beïnvloeden. Laten we daarom kijken naar een andere bondgenoot die recentelijk is overgegaan op het openlijk schenden van het internationaal recht.

De Amerikaanse ontvoering van de onwettige president van Venezuela, Nicolas Maduro, is een grove schending geweest van de mondiale rechtsorde. De Nederlandse en Europese regeringen bleven helaas veel te stil, maar we hoorden ook weinig van de Activistenpartij. Waar blijven de boycots van Amerikaanse universiteiten, waarmee de samenwerkingen nog veel verstrekkender zijn dan met Israëlische instellingen? Inmiddels is het jaar alweer bijna drie weken oud en richt de Amerikaanse president zijn pijlen op de soevereiniteit van de geallieerde Eskimo’s op Groenland. Deze nieuwe stap wordt inmiddels wel kamerbreed en ook in het Europees Parlement veroordeeld, alhoewel wij vanuit de voormalige gemeente-universiteit nog weinig vernomen hebben. Daarnaast is Amerika misschien lastig te beïnvloeden, daarom wil ik uw aandacht vragen voor een urgente kwestie die geheel ondergesneeuwd dreigt te raken bij al het Amerikaanse geweld op het westelijk halfrond.

Dit is een kwestie waar wij als Nederlanders wel direct bij betrokken zijn, namelijk de val van Noordoost-Syrië. In de afgelopen week zijn de jihadistische milities van Jolani het gebied ten oosten van de Eufraat binnengetrokken om een einde te maken aan het zelfbestuur in deze regio en nu ik dit schrijf hebben zij  Kobanî en Qamişlo omsingeld. Omdat de NOS en de Telegraaf maar weinig over deze kwestie schrijven – zij maken zich vooral druk over de Syriërs in Nederland en over de perikelen van de familie Beckham – over  is het misschien eerst goed om uit te leggen hoe het ook alweer zat in Syrië. Syrië werd in 2011 al een aantal decennia bestuurd door de dictatoriale Assad-familie toen er in navolging van andere Arabische landen demonstraties uitbraken tegen dit regime. Waar de revoluties in Tunesië en Egypte aanvankelijk slaagden, de seculiere dictators werden verdreven door de demonstraties van het volk, en de NAVO in Libië ingreep toen dictator Kadhafi op zijn eigen mensen liet schieten, gebeurde er in Syrië niets toen Assad hetzelfde deed. Syrië was een te belangrijke bondgenoot van Rusland, die bovendien beschikte over zeer modern luchtafweergeschut en dus deden de Amerikanen zelfs nadat Assad zijn eigen bevolking bestookte met chemische wapens, de beroemde rode lijn van Obama, niets. De Syrische revolutie slaagde dan ook niet maar mondde uit in een bloedige burgeroorlog tussen Assad en steeds islamistischer wordende rebellen.

Dat deze rebellen steeds islamistischer werden was geen toeval. Assad liet de meest extremistische salafistische denkers vrij uit zijn goelagarchipel aan het begin van de revolutie zodat zij deze zouden kapen en de revolutionairen geen steun meer uit het Westen zouden krijgen. Deze opzet slaagde en groepen als Jabat al-Nusra (een lokale tak van al-Qaida) en IS (aanvankelijk een Irakese lokale tak van al-Qaida) kregen meer en meer de overhand.

Ondertussen had Assad de Koerdische minderheid in het noordoosten van Syrië grotendeels ongemoeid gelaten tijdens de revolutie. Dit was niet omdat de Koerden niet demonstreerden of omdat Assad het goed voorhad met de Koerden. Assad had, als Arabische nationalist, een grondige hekel aan de Koerden, een groot deel van hen had om die reden nooit een Syrisch paspoort gekregen. Ook had Assad in 2004 nog met extreem veel geweld Koerdische demonstraties onderdrukt. Assad focuste zich uit strategische overwegingen echter eerst op het westen van het land, daar liggen de belangrijkste steden van Syrië en was de dreiging van de oppositie het grootst. Hierdoor ontstond een machtsvacuüm in het noorden van Syrië, waarbij overwegend Koerdische milities, oorspronkelijk opgericht door, deels overlappend en met dezelfde ideologie als de PKK, de controle overnamen. Zij werden bedreigd door jihadistische groepen als al-Nusra en IS.

Toen de Islamitische Staat op het hoogtepunt van haar macht was en grote delen van Irak en Syrië bezet had en daarmee een wereldwijde bedreiging werd, was “het Westen” naarstig op zoek naar bondgenoten. De Amerikanen en Europeanen wilden het genocidale IS wel bombarderen, maar geen zogenoemde “boots on the ground” sturen. Daarom werd een beroep op de Koerdische milities gedaan. Hoewel de Amerikanen en de EU de PKK als terreurbeweging zien, was dat nu kennelijk geen probleem.  Samen met Amerikaanse luchtsteun versloegen de milities IS en  verdreven hen zelfs uit Rakka, de hoofdstad van het Kalifaat. Ondertussen werden zij door NAVO-bondgenoot Turkije, die oogluikend wapensmokkel naar en oliesmokkel van de jihadisten toestond, in de rug aangevallen. De Amerikanen en Europeanen weigerden om hun Koerdische bondgenoten te hulp te komen en beperkten zich vooral tot hun zorgen uitspreken. 

Nadat de nieuwe Syrische regering van Jolani eerder al etnische aanvallen liet uitvoeren of toestond tegen de Alawieten en de Druzen, dreigt nu eenzelfde lot voor de Koerden. Terwijl deze aanval werd ingezet, stonden onze eigen Ursula van der Leyen en Antonio Costa lachend met Jolani op de foto. Tijdens diezelfde ontmoeting zegden ze 620 miljoen euro toe aan zijn ondemocratische regering, onder andere voor zogenoemde ‘bilaterale ondersteuning’ (wat dat ook moge wezen). Hoewel de al-Qaida-sympathisant zich volgens von der Leyen zou gaan inzetten ‘om het streven van een nieuw vreedzaam, inclusief en veilig Syrie te verwezenlijken’, vielen zijn jihadisten  de Koerdische wijk Sjeik Maksoed in Aleppo aan. Ze veroverden de wijk in zijn geheel slechts een dag nadat Von der Leyen weer vertrokken was. Daarmee kwam een einde aan tien jaar lang zelfbestuur en gevrijwaard blijven van de burgeroorlog. 

Het zou, kortom, goed zijn als bijvoorbeeld bondgenoot Kati Piri Kamervragen zou stellen over het EU-beleid ten aanzien van Syrië, of als Denk zich hier in gelijke mate druk over zou maken als over de toestand in Gaza. Daarnaast zou het ook bij uitstek een onderwerp kunnen zijn waarvoor de Activistenpartij zich zou kunnen inzetten. Ze zouden een voorbeeld kunnen nemen aan onze eigen gastreaksionair Koerd Kobaniê, die zich wél inzet voor de Koerden.