De Reaksie

Gastreaksionair Gijs Schabbink was toch een beetje van de verkiezingsuitslag geschrokken

Nederland is een ontzettend rechts land. Zoveel is deze verkiezingen weer pijnlijk duidelijk geworden. Op het moment van schrijven is het nog onduidelijk of de PVV of D66 er met de winst vandoor gaat, maar Rob Jetten in het Torentje lijkt onontkoombaar. Het was een hallucinant jaar waarin het meest rechtse kabinet ooit eigenlijk niks voor elkaar heeft gekregen (behalve het vernietigen van het laatste restje geloof in de politiek). Het is wonderlijk dat de VVD, die van ‘gezellig rechts’ opschoof naar grimmig rechts en vrolijk meedeed aan onmenselijk en clownesk beleid, hier totaal niet op is afgestraft. Yeşilgöz mag gewoon weer gezellig aanschuiven aan de formatietafel. De teflonlaag is blijkbaar niet alleen aan Rutte voorbehouden. Wie, vrij klassiek, wel werd afgestraft, was GroenLinks-PvdA. Timmermans kon Nederland niet overtuigen om het een keertje over links te proberen. Sterker nog: de angst voor links is zo groot dat Yeşilgöz haar politieke carrière, die ze eigenhandig het riool in had gespoeld, eenvoudig wist te redden door campagne te voeren tegen het rode gevaar. Ook wonderlijk is hoe het lief rechtse verhaal van Jetten blijkbaar wel aanslaat. Dat D66 een geschiedenis heeft van keihard neoliberaal beleid, en deze campagne ook in taal nog veel rechtser is geworden, mocht niet deren voor de grote schare mensen die van GroenLinks-PvdA overstapten. Maar goed, als je je niet verdiept lijkt het ook best een nette partij.

Nederland heeft na een jaar rechtstaatsloop, waar de incompetentie van de regering ons gelukkig voor het ergste heeft behoed, gekozen voor een green- en pink-washed Rutte. Het moet vooral niet te veel moet gaan over moeilijke dingen, maar over hoe we met z’n allen weer de staat van de wereld kunnen negeren en geld kunnen verdienen. Het kan wél: vrolijk fluitend de afgrond in.

Voor degenen die zich identificeren als links en op D66 hebben gestemd: u bent erin getrapt. Maar het is niet alleen uw schuld, bij de NPO moeten ze zich flink achter de oren krabben over hun rol in de wonderlijke groei van D66.

Los van Jettens optreden in de Slimste Mens, waar het soms wel erg op politieke zendtijd begon te lijken, moeten zijn spindoctors zich ook bij het slotdebat van NOS, een dag voor de verkiezingen, in hun handen hebben gewreven.

Het debat leek gemaakt voor Jetten, in de zin dat de onderwerpen waar hij over mocht debatteren en vooral met wie, hem wel heel goed uitkwamen. ‘Welke partijen bij elkaar zitten in een debatronde, is een journalistieke keuze van de NOS. De redactie heeft gestreefd naar drietallen waarin de ideologische verschillen over een onderwerp duidelijk naar voren komen.’ aldus de NOS. Ik heb zo mijn vraagtekens bij deze journalistieke keuzes.

Eerst mocht Jetten zich in het immigratie debat tegen Wilders opwerpen als tegenstander van het populisme. Dat deed hij met verve: zijn vriendelijk rechtse verhaal over rotte appels deed hem, omdat zijn tegenstanders Wilders en Van der Plas waren, overkomen als enige redelijke alternatief. Van der Plas mocht het nog even over haar favoriete onderwerp hebben: koekjes en koffie, maar speelde toch vooral een bijrol in deze ‘clash of titans’ waar Jetten energieker, charismatischer en genuanceerder overkwam. Wilders leek vooral vermoeid. Dat het hele narratief door deze keuze van sprekers al ontzettend naar rechts was opgeschoven is emblematisch voor deze hele campagne. Toch heb je als publieke omroep een journalistieke plicht om hier als waakhond tegen op te treden, en daarin zijn ze wat mij betreft schromelijk gefaald.

Mijn hart maakte een klein sprongetje toen bleek dat het tijdens het debat eindelijk een keer over klimaat zou gaan, maar zakte al snel in de schoenen toen bleek wie het er over mochten hebben. Niet de partij waarvan het een daadwerkelijk speerpunt is, maar: bekeerd ‘klimaatdrammer’ Jetten, ‘klimaatrealist’ Eerdmans en non-factor van Hijum mochten aanschuiven. Wederom kwam Jetten hierdoor als een voorvechter voor het klimaat uit de hoek, puur omdat hij het tegen Joost Eerdmans had. Dat Jetten praatte over ondernemen en energie-onafhankelijkheid in plaats van daadwerkelijke maatregelen om het klimaat te redden mocht niet deren. Wederom was het debat al zo naar rechts opgeschoven dat Jetten redelijk en progressief leek.

Toen Wilders, Bontenbal en Timmermans het vervolgens mochten gaan hebben over wie er premier ging worden, werd het niet de historische televisie waar de NOS waarschijnlijk op had gehoopt, maar een slordig debat tussen drie vermoeide mannen. Rob hoefde alleen maar grijnzend achter zijn naamgenoot af en toe de camera in te kijken: het kwaad was al geschied, de lachende vierde had zijn slag al geslagen.

De standpunten van gastreaksionairen zijn niet noodzakelijkerwijs representatief voor die van de Redaksie